Koos Zwart Award

De Koos Zwart Award is een prestigieuze Nederlandse prijs die jaarlijks wordt uitgereikt door het Platform Cannabisondernemingen Nederland (PCN) aan een persoon of organisatie die een opmerkelijke en duurzame bijdrage heeft geleverd aan de cannabis- en hennepcultuur.

De award, vernoemd naar de invloedrijke cannabisactivist en journalist Koos Zwart, erkent inspanningen op het gebied van legalisering, maatschappelijke acceptatie en de ontwikkeling van de cannabisindustrie.

De prijs wordt niet toegekend op basis van commercieel succes, maar op basis van een ideële en maatschappelijke verdienste. Het gaat om diegenen die zich onbaatzuchtig inzetten voor een betere toekomst voor de plant en haar gebruikers. Daarmee is de Koos Zwart Award een symbool van erkenning voor moed, visie en volharding in een vaak uitdagend werkveld.

De uitreiking van de award is een jaarlijks hoogtepunt en een moment van eerbetoon aan de pioniers die de weg hebben geëffend voor de huidige ontwikkelingen.

Eerdere winnaars: Wernard Bruining (2025), Henk de Vries (2024), Hans van Duijn (2023), August de Loor (2022), Derrick Bergman (2021), Jan Filedt Kok (2020), Stichting Drugsbeleid (2019), geen winnaar in 2018, Dries van Agt (2017), Rick Simpson (2016), Ben Dronkers (2015), Doede de Jong (2014).

Overzicht winnaars Koos Zwart Award 2014-2024

2014: Doede de Jong
Nederlands bekendste wietkweker streed decennia voor legalisering van de plant, die hij sinds de vroege jaren ’80 kweekte bij zijn boerderij in Appelscha. Doede overleefde negen politie-invallen en jarenlange vervolging door justitie. De rechtbank bevond hem uiteindelijk schuldig, maar legde geen straf op. De Jong was actief bij de stichting VOC en schitterde in de documentaire Nederwiet. Hij overleed in 2022 aan kanker.

2015: Ben Dronkers
Een van de grote pioniers van de cannabisindustrie. Ben Dronkers runde begin jaren ‘70 Ben’s Fashion in Rotterdam. Om stoffen in te kopen reisde hij vaak naar Turkije, Pakistan en Afghanistan. De cannabiszaden die hij meebracht, vormen de basis vormen van zijn zadenbedrijf Sensi Seeds. Dronkers pionierde ook met zijn Sensi Smile coffeeshops en met zijn cannabis musea in Amsterdam en Barcelona. Met Hempflax stond hij aan de wieg van de renaissance van industriële hennep. 

2016: Rick Simpson
Vanuit zijn vaderland Canada startte Rick Simpson vrijwel eigenhandig de wietolie revolutie. In 1997 liep hij een zware hoofdwond op en slikte een batterij medicijnen die niet hielpen. Zelfgemaakte, geconcentreerde wietolie hielp wel. Rick ging de olie verspreiden en stond versteld van de resultaten bij allerlei aandoeningen. Zijn naam werd synoniem voor medicinale wietolie: RSO, Rick Simpson Oil.  

2017: Dries van Agt
In 1976 werd Dries van Agt de eerste lijsttrekker van het CDA, tussen 1977 en 1982 was hij minister-president. Van Agt geldt als “vader van het gedoogbeleid” omdat hij als justitieminister samen met minister van volksgezondheid Irene Vorrink in 1976 de Opiumwet hervormde. Zij introduceerden de scheiding tussen cannabis en harddrugs als heroïne en speed en decriminaliseerden cannabis. Zo legden zij het fundament voor de coffeeshops en de cannabisbranche. 

2018: Geen winnaar

2019: Stichting Drugsbeleid
De Stichting Drugsbeleid is in 1996 opgericht door bezorgde burgers die zagen dat het drugsbeleid meer problemen veroorzaakt dan oplost. De Stichting bepleit beter beleid op basis van gezondheid, veiligheid en redelijkheid, niet op repressie. Voorzitter is Raimond Dufour. In de raad van advies zitten o.a. Hedy D’Ancona en Duncan Stutterheim.

2020: Jan Filedt Kok
Begin jaren ‘70 werkte Jan Filedt Kok in het apothekerslaboratorium van het Amsterdamse Wilhelmina Gasthuis. Koos Zwart en Eric Fromberg overtuigden hem om de cannabis te testen die zij verzamelden. De resultaten verwerkte Zwart in zijn radiorubriek. Filedt Kok testte ook andere drugs en leverde een essentiële bijdrage aan het pionierswerk van Zwart, Fromberg en August de Loor. 

2021: Derrick Bergman
Journalist en fotograaf Derrick Bergman publiceert sinds 1994 over cannabis. Hij is medeoprichter en voorzitter van de stichting Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod en coördineerde negen keer Cannabis Bevrijdingsdag. Bergman schreef een boek over 25 jaar PCN en maakt met Rens Hoppenbrouwers de eerste Nederlandse cannabis podcast, ‘High Tea met Derrick & Rens’. 

2022: August de Loor
Deze ras-Amsterdammer werd in 1970 ‘s lands eerste straathoekwerker en ontwikkelde zich tot drugs(beleid)expert en harm reduction pionier. Nog steeds signaleert hij trends en schrijft beleidsnotities en andere teksten. August is een luis in de pels van het gezag én van de cannabisbranche en tegelijk een vurig verdediger van de coffeeshop als “café-slijterij voor cannabis”. 

2023: Hans van Duijn
Hans van Duijn was tussen 1993 en 2008 voorzitter van de Nederlandse Politiebond en baarde daarna opzien met het artikel ‘Vervolging drugsgebruik volslagen irrationeel’. Van Duijn is de Nederlandse vertegenwoordiger van LEAP, Law Enforcement Action Partnership en speelt een hoofdrol in de in 2022 opgerichte Nederlandse LEAP afdeling.

2024: Henk de Vries
Als een van de eersten opende Henk de Vries in 1975 een coffeeshop in Amsterdam. Vijf jaar eerder wist hij, met dank aan Koos Zwart, zeven kilo cannabis te verkopen op het legendarische Holland Pop Festival in Rotterdam. The Buldog is wereldwijd één van de bekendste cannabismerken en omvat naast coffeeshops ook hotels, souvenirwinkels en andere ondernemingen in binnen- en buitenland.

2025: Wernard Bruining

Wernard Bruining opende in 1972 de eerste coffeeshop van Amsterdam, Mellow Yellow, en bleef daarna pionieren in de cannabiswereld. De originele Mellow Yellow brandde in 1978 af, waarna Wernard bleef pionieren in de cannabiswereld. Na een bezoek aan de VS haalde hij in 1979 kweker Old Ed Holloway naar Nederland én diens kennis over het kweken van sinsemillia: zaadloze wiet. Als Green Team hielpen ze met een handvol andere pioniers de Nederwiet revolutie op gang. Positronics, Europa’s eerste growshop, die Wernard in 1985 opende in Amsterdam werd een brandpunt van die revolutie. Hij bedacht de term mediwiet en verzamelde in zijn boek ‘Mediwietolie, het ideale volksmedicijn’ tientallen getuigenissen van patiënten. Hij ontwikkelde de Cannolator, waarmee je makkelijk en goedkoop wietolie kan maken en geeft workshops in zijn thuisbasis Tiel en door het hele land.