PCN Cannabis Congres 2024: ‘Het enge gaat er af’
Het markante, vliegende schotelvormige Evoluon in Eindhoven was op 13 december 2024 het toneel van het PCN Cannabis Congres. Zo’n 250 bezoekers volgden paneldebatten en presentaties over het wietexperiment en de decriminalisering van cannabis in Duitsland. Niet eerder vertelden zoveel direct betrokkenen bij het experiment over hun ervaringen.
Eind 2022 vierde het PCN het 25-jarige bestaan met een symposium over de toekomst van de cannabisbranche in het Evoluon. Het Cannabis Congres is hier een vervolg op en werd opnieuw gepresenteerd door BNR veteraan Bas van Werven. De timing was perfect: twee dagen eerder stuurden de verantwoordelijke bewindslieden een brief aan de Tweede Kamer over het experiment. Belangrijkste nieuws: op 7 april 2025 start de experimenteerfase en mogen de deelnemende coffeeshops alleen nog gereguleerde cannabis verkopen.
De meeste panelleden waren blij met deze datum. D66 Kamerlid Joost Sneller: ‘Sowieso goed nieuws dat we een echte startdatum hebben. En ook heel goed nieuws dat dit kabinet, waar geen voorstanders van echte regulering in zitten, toch deze stap moet zetten.’ Fyta baas Fred van de Wiel is ook blij met “een definitieve datum zonder mitsen en maren”. Hij verwacht dat er in april vijf à zes telers leveren.
Politiek gedrocht
Gilbert Esmeijer, eigenaar van coffeeshop Kronkel in Nijmegen, is minder blij. Hij vindt het experiment een “politiek gedrocht”, maar wil wel dat het slaagt: ‘Wij doen ons stinkende best om van een gedrocht toch nog iets moois te boetseren.’ De koudwatervrees bij de overheid is afgenomen, ziet Van de Wiel: ‘Je merkt dat J en V en de NVWA je serieus nemen. Je krijgt normalisering. Het enge gaat er af, omdat je transparant bent.’
Weeffouten
Joost Sneller dacht dat justitieminister Grapperhaus (CDA) het experiment expres frustreerde, vertelde hij: ‘Toen werd Ernst Kuipers verantwoordelijk en die wilde er echt voor lopen. Ik ben toen steeds meer gaan zien: de overheid kán het gewoon vaak niet. Neem het herstel van de toeslagenaffaire: de overheid is behoorlijk onmachtig.’ Het panel noemde twee weeffouten in het experiment. Ten eerste het verbod op edibles op basis van concentraat. Van de Wiel: ‘Dat is vreemd. Want als je kunt extraheren, kun je exact doseren.’
Fatsoenlijke edible
Advocaat André Beckers: ‘De wet maakt van hennepolie een Lijst 1 product, harddrugs, vergelijkbaar met cocaïne. Maar wil je een fatsoenlijke edible maken, dan móet je extraheren.’ Tweede weeffout: de onzekerheid voor telers. Esmeijer: ‘De kwekers willen terecht zo snel mogelijk hun hoge investeringen er uit hebben, omdat we te maken hebben met een onbetrouwbare overheid.’ Lisa Lankes, eigenaar van Eindhovens oudste coffeeshop PINK, vindt dat de branche zelf met een voorstel moet komen hoe legalisatie eruit moet zien: ‘Dan kun je al die punten meenemen. Er wordt steeds beter naar ons geluisterd.’
Marokkaanse hasj
In het tweede debat over het wietexperiment kwamen de telers aan het woord. Karma van Karma Genetics, hoofd genetica bij Hollandse Hoogtes, verwacht problemen na 7 april. Vooral te weinig hasj: ‘Bepaalde producten die nu in de coffeeshops liggen kunnen we gewoon niet maken met de kwekers die er nu zijn en hoe het systeem nu is. We kunnen geen Marokkaanse hasj maken. Wel iets vergelijkbaars, maar ik kan niet iets in Nederland binnen of buiten kweken, wat normaal in Noord-Afrika wordt gekweekt.’ Hij oogstte applaus met zijn antwoord op de vraag wat de volgende stap op weg naar legalisering moet zijn: ‘Meer vergunningen en thuisteelt. Thuisteelt gewoon vrijgeven. Daar moeten we keihard voor blijven vechten.’
Proefprojecten Duitsland en Zwitserland
In het paneldebat over Duitsland ging het onder meer over de “tweede pilaar” van de decriminalisering, proefprojecten met commerciële teelt en verkoop van cannabis. Komen die er nog, nu de Duitse regering is gevallen? Ja, denken Hanfverband voorzitter Georg Wurth en Hanfmuseum directeur en activist Steffen Geyer. Wurth erkende dat het glas half leeg is; de wietwinkels die de regering Scholz beloofde, zijn er niet gekomen. Maar het glas is ook halfvol: ‘Als we modelprojecten krijgen, zijn we op papier het nummer één land in Europa qua hervorming van het cannabisbeleid. Dat had ik vijf jaar geleden nooit gedacht.’
Kleine stapjes
Wat kunnen we in Nederland leren van de Duitse ervaring? Wurth: ‘Mijn boodschap is: democratie werkt. We vechten hier al decennia voor en veel mensen dachten dat het nergens toe zou leiden. Maar het kan wél. Wordt dus actief.’ Geyer: ‘Verenig je. Politici willen niet met honderden mensen praten, ze willen één gezicht, één naam. Als je je ervaring en hoop bundelt, kun je die veel makkelijker op politici overbrengen.’ Advies twee: ‘Wees niet bang voor kleine stapjes. Ook een klein stapje in de goede richting is belangrijk. Je hebt die stapjes nodig zodat de mensen om je heen, de consumenten, de hoop niet verliezen.’
Overproductie
Het pleidooi voor meer eenheid klonk ook in het slotdebat, met onder meer Max Schreder, commercieel directeur van CanAdelaar, Europa’s grootste wietkwekerij. Schreder werkt nu zes jaar in de cannabisindustrie, maar komt al sinds zijn vijftiende in coffeeshops. Hij groeide vlakbij Venlo op, aan de Duitse kant van de grens. Schreder verwacht al in 2025 overproductie: ‘De vraag is of we allemaal de juiste cannabis kweken, met de juiste kwaliteit, voor de juiste prijzen. Maar over het geheel genomen zal er overproductie zijn.’
Sociale functie
Margriet van der Wal, voorzitter van de Bredase coffeeshopbond ABC, brak een lans voor de sociale functie van de coffeeshop. ‘Die sociale functie is het fundament van onze harm reduction, ons drugsbeleid, wat een succes is. Het gat in de cirkel, de achterdeur, wordt nu gedicht met het experiment.’ Het wantrouwen van en de kritiek van sommige coffeeshops op het experiment zijn onterecht, vindt ze. ‘We zijn best al heel ver. Ik ben gewoon trots op alle mooie producten die in al die prachtige coffeeshops liggen en al die ondernemers die er hun schouders onder zetten en de risico’s nemen.’
Afhaalloketten
Verschillende panelleden hopen dat het experiment uitgebreid gaat worden, zowel met telers als met gemeenten. Max Schreder hoopt dat coffeeshops in de toekomst cannabis mogen bezorgen, nu nog een unique selling point van de illegale markt. PCN voorzitter Sander Hewitt ziet een breuk in de trend van shops die afhaalloketten worden: ‘Nergens ter wereld hebben we de coffeeshop zoals wij die kennen, waar je lekker met elkaar een jointje kan roken. Door Corona en de Tabakswet is het minder druk geworden in de coffeeshop, maar de kentering is ingetreden. Mensen gaan meer puur roken. En doordat er geen tabak gerookt wordt, komen ook mensen van buiten makkelijker de shop in.’
